Çoğu sözleşme uyuşmazlığı, imza anında kimsenin fark etmediği küçük bir ayrıntıdan çıkar: bir ekte farklı yazan süre, tavanı olmayan bir ceza ya da yalnızca bir tarafa tanınmış bir fesih hakkı. Aşağıdaki liste, imzadan önce her sözleşmede gözden geçirmeniz gereken 12 noktayı sıralar.
1-4: Temel bilgiler
- Taraflar ve yetki: Unvanlar, vergi numaraları ve imzayı atan kişinin şirketi bağlama yetkisi doğru mu?
- Konu ve kapsam: Neyin, ne miktarda, hangi nitelikte teslim edileceği ya da yapılacağı açık mı? Belirsiz ifadeler (“makul süre”, “gerekli görülen”) sonradan tartışma çıkarır.
- Bedel ve ödeme: Tutar KDV dahil mi hariç mi? Vade kaç gün ve neresinden başlıyor? Fatura kesmek bir onaya bağlıysa o onayın süresi var mı?
- Süreler: Teslim, bildirim, itiraz ve yenilememe süreleri kaç gün? Her süre için kim, nasıl bildirim yapacak (noter, e-posta, iadeli taahhütlü)?
5-8: Para ve sorumluluk
- Gecikme cezası ve cezai şart: Oran nedir, üst sınırı var mı, hangi tutar üzerinden hesaplanıyor? Ayrıca tazminat da isteniyorsa ceza fiilen tavansız demektir.
- Fesih: Hak karşılıklı mı? Bildirim süresi kaç gün? Fesihte yapılan işin bedeli ödeniyor mu?
- Sorumluluk sınırı: Dolaylı zararlar, kâr kaybı ve ağır kusur nasıl düzenlenmiş? Üst sınır yalnızca bir taraf için mi var?
- Fikri mülkiyet ve gizlilik: Sizin tasarım, kalıp ya da yönteminiz karşı tarafa devrediliyor mu? Gizlilik süresiz mi ve istisnalar karşılıklı mı?
9-12: Yapı ve eksikler
- Ekler: Atıf yapılan her ek elinizde mi? “Ek ile madde çelişirse ek geçerlidir” gibi bir öncelik kuralı varsa ekler dikkatle okunmalı.
- Süre ve yenileme: Sözleşme kendiliğinden uzuyor mu? Yenilememe bildirimi için son tarih ne?
- Uyuşmazlık: Hangi mahkeme ya da tahkim yetkili? Uygulanacak hukuk yazılı mı? Uzak bir şehir, takip maliyetini artırır.
- Olmayanlar: Mücbir sebep, hasarın geçişi, garanti ve ayıp süresi, devir yasağı, veri koruma gibi olması gereken hükümler eksik mi?
Yalnızca okumak yetmez: oranları rakama dökün. “Günlük %1” bir cümle olarak masum görünür; 2.400.000 TL’lik bir işte günde 24.000 TL demektir.
Listeyi nasıl kullanmalı?
Önce ceza, fesih, ödeme ve sorumluluk maddelerine bakın; parasal etkisi en büyük olan yerler bunlardır. Sonra ekleri ve öncelik kurallarını kontrol edin. Sorun gördüğünüz her madde için iki şey yazın: neden sorun olduğu ve karşı tarafın kabul edebileceği, dengeli bir alternatif.
Bu liste bir ön değerlendirme aracıdır ve hukuki danışmanlık yerine geçmez. Yüksek tutarlı ya da uzun süreli sözleşmelerde imzadan önce bir avukatın görüşünü almak, bulduğunuz sorunları çok daha etkili müzakere etmenizi sağlar.